مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک
مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک، اگر تصرف ملک دیگری و یا استفاده از اموال دیگری بدون رضایت مالک باشد، می توان اجرت المثل ایام تصرف ملک را مطالبه نمود. به این مبلغ که به عنوان استفاده از مال دیگری، به مالک ملک پرداخت می شود اجرت المثل ایام تصرف می گویند.
میزان اجرت المثل ایام تصرف با توجه به نوع مال، شرایط روز و شدت استفاده محاسبه می گردد. اگر متصرف ملک یا مال از پرداخت اجرت المثل مال امتناع نماید، مالک می تواند نسبت به ثبت دادخواست مطالبه اجرت المثل ایام تصرف اقدام نماید.
بنابراین، در صورت وجود قرارداد و تعیین میزان آن در قرارداد میزان آن محاسبه و به مالک پرداخت می شود که در اصطلاح حقوقی به آن اجرت المسمی می گویند. اما اگر در قرارداد میزان آن تعیین نشده یا اگر قراردادی بین آنها وجود نداشته باشد میزان آن با جلب نظر کارشناسی تعیین می شود که در اصطلاح حقوقی به آن اجرت المثل می گویند.
ارکان دعوای مطالبه اجرت المثل ایام تصرف
قراردادی مابین اصحاب دعوا وجود نداشته باشد یا اگر قراردادی بوده، مدت آن منقضی شده باشد.
احراز مالکیت خواهان
محروم کردن خواهان از تصرف ملک
عدم رضایت خواهان نسبت به تصرف خوانده یا عدوانی و غیر قانونی بودن تصرفات خوانده
مراحل مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک
يكي از پرونده های شایع در محاکم دعوی اجرت المثل زمان تصرف است. بدین معنی، كه يك طرف دعوي، طرف ديگر را از عوض منافع ملک محروم کرده است. در تعيين ميزان اجرت المثل نظر كارشناس بسیار اهمیت دارد، زيرا منظور خواهان از طرح دعوي و مطالبه حق، مبلغي است كه آن مبلغ را كارشناس تعيين مي نمـايد. عنوان خواسته در پرونده مطالبه اجرت المثل ایام تصرف ملک با جلب نظر کارشناس به انضمام کلیه هزینه ها و خسارات دادرسی می باشد.
بعد از ثبت دادخواست و در اولین جلسه دادرسی برای محاسبه دقیق اجرت المثل ایام تصرف قرار کارشناسی صادر می گردد. بعد از صدور قرار کارشناسی مهلتی تعیین می شود که خواهان دعوا نسبت به پرداخت حق الزحمه کارشناسی اقدام نماید و اگر خواهان دعوا در مهلت مقرر شده نسبت به پرداخت حق الزحمه اقدام ننماید، قرار ابطال دادخواست صادر می شود.
بعد از آن قرار کارشناسی به کارشناس اعلام می گردد و کارشناس رسمی دادگستری مکلف است در مهلت تعیین شده نظر خود را به دادگاه تقدیم کند. بعد از وصول نظریۀ کارشناسی، نظریه کارشناس به خواهان و خوانده دعوا ابلاغ می شود تا ظرف مدت یک هفته از تاریخ ابلاغ به دفتر دادگاه مراجعه نمایند و نظریه کارشناسی را ملاحظه و نظر خود را به صورت کتبی به دادگاه اعلام نمایند.
هر گاه به نظریه کارشناسی اعتراض وارد نگردید و نظریۀ مزبور با اوضاع و احوال معلوم و محقق مورد کارشناسی مطابقت داشته باشد، دادگاه مبادرت به صدور رای می نماید ولی اگر به نظزیه کارشناس اعتراض شود قرار ارجاع امر به هیئت کارشناسی ( 3 نفره ) صادر می گردد.
نحوه کارشناسی و میزان اجرت المثل ایام تصرف
در صورتی که هیچ قرار دادی بین طرفین دعوا وجود نداشته باشد و یا در قرارداد مربوط به ملک مورد نظر، مبلغی تعیین نشده باشد میزان اجرت المثل ایام تصرف برابر با مبلغی است که کارشناس ملکی با توجه به موارد مشابه آن ملک، در عرف جامعه تعیین میکند. کارشناس در تعیین میزان اجرت المثل ایام تصرف مواردی مانند نوع ملک ، نحوه و میزان استفاده از ملک و …. را بر اساس ملک مشایه در نظر می گیرد.
اجرت المثل ایام تصرف ملک مشاع
در صورتی که ملک مورد اختلاف مشاع باشد با توجه به اینکه مالکین مشاع در جزء جزء مال شریک هستند اگر یکی از مالکین بدون اجازه و رضایت سایر شرکاء ملک را تصرف کند و توافقی درباره نحوه تصرف و استفاده خودشان بر ملک نداشته باشند شما می توانید علاوه برخلع ید، اجرت المثل ایام تصرف را مطالبه کرد.
مطابق قوانین حقوقی در مال مشاعی تمامی مالکین مشاعی به تناسب سهم خود در تمام اجزاء آن مال شریک هستند و هریک از شرکا برای تصرف در دخل و تصرف، باید از سایر شرکاء یا وراثین ملک اجازه کسب کنند. در مال مشاعی ممکن است برخی از شرکاء ملک یا وراث بدون اجازه دیگران اقدام به دخل و تصرف در مال بنماید.
به عنوان مثال اگر یکی از وراث بدون اجازه سایر ورثه در مال متوفی تصرف کند، در اینصورت باید ورثه اظهارنامهای به وارث متصرف ارسال نمایند و رفع تصرف او را از ملک بخواهند و در صورت امتناع وی از رفع تصرف، دادخواست مطالبه اجرتالمثل ملک با احتساب کلیه خسارات دادرسی را تقدیم دادگاه کند.
اجرت المثل ایام تصرف از چه زمانی شروع می شود؟
در صورتی که خواهان دعوا با شخص غاصب هیچگونه قراردادی اعم از شفاهی یا کتبی نداشته نباشد در اینصورت از زمان استیلا بر مال، ملزم به پرداخت اجرت المثل ایام تصرف می باشد. ولی اگر شخص غاصب بعد از انقضاء قرارداد بدون اذن مالک مال به تصرفات خود ادامه دهد از تاریخ انقضاء قرارداد ملزم به پرداخت اجرت المثل ایام تصرف می باشد.
ماده قانونی مطالبه اجرت المثل ایام تصرف
ماده 515 قانون آئین دادرسی مدنی « خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا بهطور مستقل … اجرتالمثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تأخیر تسلیم آن ازباب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید.»
ماده 328 قانون مدنی در خصوص اتلاف چنین مقرر نموده « هرکس مال غیر را تلف کند ضامن آن است و باید مثل ویا قیمت آن را بدهد اعم از اینکه از روی عمد تلف کرده باشد یا بدون عمد و اعم ازاینکه عین باشدیا منفعت و اگر آن را ناقص یا معیوب کند ضامن نقص قیمت آن مال است.»
ماده 331 قانون مزبور در باب تسبیب چنین بیان کرده که « هرکس سبب تلف مالی بشود باید مثل یا قیمت آن را بدهد و اگر سبب نقص یا عیب آن شده باشد باید از عهده نقص و قیمت آن برآید.»
بنابراین با توجه به موارد فوق، خواهان حق دارد اجرت المثل ایام تصرف را چه از جهت عدم تسلیم و چه از جهت تاخیر در تسلیم و از هر دو جهت چه از باب اتلاف و چه از باب تسبیب از خوانده درخواست نماید و دادگاه طبق مواد فوق الذکر ملزم به تعیین اجرت المثل خواهد بود.